با وجود افزایش دانشگاهی، بسیاری از آنها بدون توانایی عملی و مهارت کافی وارد بازار کار میشوند؛ نتیجهای که نشان میدهد مدرک دانشگاهی بدون همراهی تجربه عملی و مهارت، عملاً راهی مستقیم به بیکاری است.
نظام آموزش عالی کشور با افزایش تعداد دانشجویان و فارغالتحصیلان مواجه است، اما وجود این حجم از افراد تحصیلکرده لزوماً به ارتقای توانمندی و مهارت واقعی جامعه منجر نشده است. دانشگاهها اغلب بر آموزش نظری و تولید دانش تمرکز میکنند و در این مسیر، تجربه عملی دانشجویان جایگاه کمی دارد؛ نتیجه آن، تولید نیروهایی است که مدرک دارند اما برای میدان واقعی حرفه آماده نیستند.
آموزش دانشگاهی بدون همراهی با تجربه عملی، تمرین و مواجهه با واقعیت، یادگیری عمیق و کاربردی ایجاد نمیکند. دانشجویانی که صرفاً درس میخوانند، با چالشهای واقعی رشته خود بیگانهاند و نمیتوانند دانش نظری خود را به مهارت عملی تبدیل کنند. تجربه واقعی، کلاس درسی است که غیبت ندارد و کلید یادگیری کاربردی و توانمندسازی دانشجو به شمار میآید.
تنها ترکیب آموزش نظری و فعالیت عملی، میتواند فاصله میان دانشگاه و جامعه را پر کند و دانشجویان را برای ورود مؤثر به بازار کار آماده سازد. در غیر این صورت، دانشگاهها به جای تولید مهارت، صرفاً مدرک صادر میکنند؛ نتیجهای که هم به دانشجو و هم به جامعه آسیب میرساند.
مدرکگرایی؛ مانعی در مسیر نهادینه شدن فرهنگ کار
حسن اسماعیلزاده، جامعهشناس با اشاره به چالشهای موجود در مسیر شکلگیری فرهنگ کار، به نقش دانشگاهها در تقویت این فرهنگ پرداخت و گفت: موانع متعددی وجود دارد که میتواند مانع تحقق اهداف دانشگاهها در زمینه ترویج فرهنگ کار شود.
وی با بیان اینکه در نگاه رایج، کار اغلب تنها بهعنوان ابزاری برای تأمین نیازهای اقتصادی تلقی میشود، افزود: این در حالی است که کار علاوه بر تأمین معاش، نقش مهمی در پاسخ به نیازهای روانی و اجتماعی افراد دارد و بهطور مستقیم بر شیوه زندگی و نوع روابط اجتماعی در جامعه تأثیر میگذارد.
اسماعیلزاده رواج مدرکگرایی، استفاده نادرست از نیروهای متخصص و ورود افراد به دانشگاه بدون توجه به استعدادها، علایق شخصی و نیازهای واقعی بازار کار را از جمله عواملی دانست که مانع نهادینه شدن فرهنگ صحیح کار در جامعه شدهاند.
این جامعهشناس تأکید کرد: دستیابی به جامعهای پویا، کارآمد و برخوردار از توسعه پایدار، مستلزم تغییر نگرش به مفهوم کار و جایگزینی نگاههای فردی و منفعتطلبانه با رویکردی ملی و راهبردی است.